Furkan Özkara

Tarihi yarımadada Cumhuriyet’in ilk yıllarından başlayarak 90’lı yıllara kadar hizmet veren nostaljik otobüsler, nisan ayından beri günümüzde de yollardaki yerini aldı. Aslına uygun olarak elden geçirilen otobüsleri ve devam eden projelerini, Araç Bakım Onarım Müdürü Aydın Karadağ ile     İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ndeki ofisinde konuştuk:

174022                                                                                Leyland ve Büssing Topkapı’da.

 

Aydın Bey projeye nasıl başlamaya karar verdiniz?

Şehrin ulaşımında yıllarca kullanılan otobüs ve tramvaylarının onarılıp sergilenir duruma getirildikten sonra bir müzeye dönüştürülme fikri vardı. Çalışmalarımız sırasında vatandaşlarımızın yoğun ilgisini görünce nostaljik otobüsleri halkımız ile buluşturduk ve müze düşüncemizi erteledik.

Proje çerçevesinde yapımına karar verdiğiniz araçları nasıl seçtiniz?

İlk kullanılan araçlar başta olmak üzere 1927-1992 yılları hizmet veren tüm otobüsler arasından seçilen 14 model sırasıyla yollarda yerini alacak. Projeyi daha da geliştirerek sayıyı arttırma çabalarımız devam ediyor. Proje kapsamında Renault Scemia, Leyland ve Büssing marka araçlar trafiğe çıktı. Nostaljik otobüsler,  pazar günleri saat 9.30 sıralarında Topkapı Garajı’ndan hareket ederek 35 ve 87 numaralı hatlarda, Edirnekapı ve Eminönü semtlerine seferde bulunuyorlar.

15873244569_9456490491_b

Fotoğraf: Renault-Scemia

İstanbul’un ulaşımında otobüsler kaç yılından itibaren kullanılmaya başlandı?

İstanbul yani Türkiye ulaşımda otobüslerle 1927 yılında tanıştı. Tramvayın geçemediği dar yollarda kullanılsın diye satın alınan Renault-Scemia marka tahta kasalı 4 otobüs Beyazıt civarında hizmet verdi. Daha sonraları ilk önce Karaköy’e uzatılan hat, ilerletilerek Taksim’e kadar uzandı.Bu hat 1930’lu yılların sonlarına kadar vatandaşlara hizmet verdi.

Savaş yıllarında ve 20. yüzyılın ortalarına doğru ulaşımda nasıl gelişmeler yaşandı?

İkinci Dünya Savaşı yıllarında yedek parça tedariğinin zorlaşması bir ara İstanbul’u otobüsten yoksun bıraktı. Savaş sırasında otobüs üretimlerinin de iyice durma noktasına gelmesi ile yaşanan sıkıntının giderilmesi için İsveç’ten 15 adet Scania kamyon sipariş edildi. Elmadağ’da montajı yapılan kamyonların şasileri üzerine yolcu kabinleri kondurularak 1943 yılında İstanbul kamyondan bozma otobüsleri kullanmaya başladı. 1945 yılından itibaren 4 yıl boyunca Beyoğlu’nda direksiyonu sağda olan Scania Vabis model otobüsler yolcu taşıdı.

1947 yılında toplu araç alımı yapılarak hat ve sefer sayısı arttırıldı. Bu tedariği takip eden 1951 ve 1952 toplu alımları Almanya’dan gerçekleştirilerek Büssing marka araçlar trafiğe çıkartıldı.

fft20_mf5990721

Scania Vabis Kurban Bayramı’nda yollarda.

60’lı yıllardan 90’lara kadar İstanbul’da ulaşım konusunda neler değişti?

Alımlar devam ettirilerek filoda gençleşme sağlandı. Sefer ve hat sayılarında ciddi artışlar yaşandı. İstanbul’un Anadolu yakasında da otobüsle ulaşım sağlanır oldu. Fransa’dan alınan Latille-Floirat ve Chausson marka otobüsler ulaşımda istenilen verim alınamaması sebebiyle turistik amaçlı kullanıldı. Tarihi yarımadada özellikle oteller ve mekanlar arasında turistlere hizmet verdi. Yine 1950’lerde Büssing 5500 model otobüsler apron aracı ve şehir servisi olarak Yeşilköy’e hizmet verdi. 1961 yılına gelindiğinde İstanbul yeni bir ulaşım aracı ile tanıştı: Troleybüs. Tramvaylar hayatımızdan kademeli olarak çıkartılarak yerine troleybüs denilen belirli bir hat boyunca gerili birbirine paralel iki telden aldığı enerjiyle çalışan ulaşım araçları şehir hayatına dahil edildi. 1968 yılında ilk yerli troleybüs Şişli atölyelerinde üretildi. Tosun adı verilen troleybüs uzun yıllar İstanbullulara hizmet verdi. 70’li yıllarda enerji konusunda yaşanan sıkıntılar troleybüste istenilen hedeflere ulaşılmasını engelledi. 1979-1980 yıllarında Macaristan’dan İkarus marka körüklü otobüsler alındı. Üç kapılı bu otobüsler her iki yakada da kullanıldı. 1981 yılında Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından alınan kararla küçük belediyelerdeki otobüs filoları İETT’ye devredildi. 1983-1986 yılları arasında iç piyasadan 650 adet Man marka otobüs filoya dahil edilerek sefer ve hatlarda artış sağlandı.

2532-ikarus-iett-fotogaleri[800x600]

90’lar ve günümüzde ulaşım adına halka ne gibi imkanlar sunuldu?

1991 yılından itibaren filodan bazı araçlar iş göremez diye çıkartıldı. Yeni nesil İkarus marka otobüsler satın alındı. 1249 adet araç alımı 1994 senesine kadar tamamlandı ve eski araçlar tamamen servisten çekildi. Bu alımın 100 tanesi doğalgaz tüpleriyle çalışan otobüsleri oluşturuyordu. Hasanpaşa’da dolumu yapılan tüpler otobüs tavanlarının üzerindeydi. Bu araçlar sadece Anadolu yakasında hizmet verdiler. 1993 yılında İstanbul ayrıca çift katlı otobüsler ile tanıştı. İngiltere’den DAF-Optare firmasından satın alınan araçlar turistik güzergahlarda sefer yapmaya başladı. 1995 yılında tekerlekli sandalyeli yolcularında seyahatine imkan veren araçlar Hollanda’dan satın alındı. Berkhof firması tarafından üretilen otobüsler basamağı olmaması nedeniyle iniş ve binişlerde kolaylık sağlıyordu.1997’de Mercedes firmasınca üretilen 0345 model araçlardan 481 tanesi solo 82’si körüklü olmak üzere 563 otobüs İdare bünyesine katıldı. Bu araçlarda doğaya karışan zararlı gazların seviyesi minimum düzeyde olunca çevre dostu olarak nitelendirilip yeşile boyanarak hizmete başladılar. 2006-2007 yılları arasında Mercedes Citaro model alçak taban 394 otobüs filoya giriş yaptı. 2007’den beri metrobüs sistemi üzerinde Capacity O530-GL model 250 adet Mercedes araç halka hizmet sunmaktadır. 2013 yılında Otokar’dan 900 adet solo otobüs temin edilerek filo daha da genişletildi.104228806c2853_001İETT olarak yakın zamanda gerçekleştirdiğiniz projelerden bahsedebilir misiniz?

Ağustos ayında İETT olarak Türkiye’nin ilk güneş panelli şehir içi toplu taşıma aracını ürettik. Botobüs adını verdiğimiz aracın tavanında 15 adet güneş paneli bulunuyor. Aküden tasarruf sağladığımız bu sistemle, araç için gerekli olan enerjiyi elde etmiş oluyoruz. Yenilenebilir enerji ürettiği için karbondioksit salınımı gerçekleşmiyor ve küresel ısınmaya neden olmuyor.

Son olarak üzerinde çalışmaların devam ettiği nostaljik otobüsler ile ilgili neler söylemek istersiniz?

1955’de Mercedes O321H model otobüsler satın alındı. Araçlar genellikle Boğaziçi hatlarında ve Tünel servislerinde kullanıldı. Yıl sonundaki fuara yetiştirmeye çalışıyoruz. İkitelli bakım atölyesinde aslına uygun bir şekilde yapılan araç için ekibimiz yoğun bir mesai harcıyor.

 

016_small_d

 

 

 

İlgili Yazılar

Yorum Yazın

Email adresiniz yayınlanmayacak.